MENTradycje – Dotacje – Dolina Stobrawy

Miodobranie 29 sierpnia 2025

Miodobranie to moment, w którym pszczelarz zabiera z ula dojrzały miód. Miód pobiera się z nadstawek, czyli z „miodni” nad gniazdem. Najlepszy czas przypada tuż po zakończeniu pożytku – na przykład po przekwitnięciu rzepaku, akacji czy lipy – w ciepły, suchy dzień, najlepiej w środku dnia, gdy w ulu jest mniej pszczół. O dojrzałości miodu świadczy głównie zasklepienie komórek cienką warstwą wosku: dobrze, jeśli przynajmniej dwie trzecie plastra jest „zamknięte” - to znak, że pszczoły odparowały nadmiar wody i miód nie będzie fermentował.

Wartość orientacyjna zawartości wody w miodzie to 17–18% wilgotności (dopuszczalnie do 20%, a przy miodzie wrzosowym do ok. 23%). Zawartość wody w miodzie można sprawdzić przy ulu poprzez prosty test polegający na lekkim potrząśnięciu ramką – jeśli miód nie chlapie, a kropla wyjęta z komórki nie spływa od razu, oznacza to że miód jest dojrzały i gotowy do odwirowania. Zawartość wody w miodzie można również określić dzięki specjalnemu narzędziu stworzonemu do tego celu – refraktometrowi, do którego nakłada się odrobinę miodu, a następnie w okularze pokazuje on procentową zawartość wody w miodzie.

Proces miodobrania zaczyna się od delikatnego usunięcia pszczół z ramek dymem lub przy użyciu zmiotki. Do miodobrania wybiera się wyłącznie ramki bez czerwiu. Plastry trafiają do czystego, suchego pomieszczenia – pracowni pszczelarskiej – gdzie następuje odsklepianie, czyli zdjęcie wosku z komórek nożem do odsklepiania lub widelcem.

Tak przygotowane ramki wkłada się do miodarki, czyli wirówki, w której siła odśrodkowa wyrzuca miód z komórek plastra. Zaczyna się od wolniejszych obrotów, by nie uszkodzić plastrów, a następnie stopniowo je zwiększa, odwracając ramki, żeby opróżnić obie strony. Świeżo odwirowany miód przelewa się przez sita, które wyłapują drobinki wosku i inne zanieczyszczenia, po czym trafia on do odstojnika na 24–48 godzin. Ten spokojny „odpoczynek” pozwala bąbelkom powietrza i resztkom wosku wypłynąć na powierzchnię.

Gdy miód się wyklaruje, rozlewa się go do suchych, wyparzonych słoików, zakręca i etykietuje. Miód powinno się przechowywać w chłodnym, suchym i ciemnym miejscu; nie należy go przegrzewać, bo powyżej 40°C traci swoje właściwości zdrowotne. Miód uznaje się za gotowy do wirowania i sprzedaży, gdy jest pachnący, bez obcych zapachów, gęsty i ciągliwy, o niskiej wilgotności i czystym, harmonijnym smaku – bez kwaskowej nuty świadczącej o początku fermentacji. Taki miód zachowuje jakość przez długi czas i bezpiecznie cieszy podniebienie.

Przegląd rodziny pszczelej 05 września 2025

Przegląd rodziny pszczelej to regularny „przegląd techniczny” ula: krótki, spokojny i celowy. W sezonie (od wiosny do wczesnej jesieni) zaglądamy do ula zwykle co 7–10 dni. Gdy wiosna jest chłodna to rzadziej i płycej, a w okresach silnego pożytku – tylko wtedy, gdy naprawdę trzeba. Najlepsza pora to ciepły, suchy dzień, kiedy część pszczół zbieraczek jest w terenie. Zimą i przy niskich temperaturach nie prowadzi się przeglądów ula, aby nie wyziębić pszczół oraz czerwiu.

Po co robi się przeglądy? Przede wszystkim, by upewnić się, że rodzina ma matkę pszczelą i że w ulu jest czerw w różnych stadiach (jajeczka, larwy, zasklep). Sprawdzamy też zapasy pokarmu, ilość miejsca do czerwienia i składowania nektaru, nastrój rojowy (miseczki i mateczniki), kondycję plastrów oraz ogólne zdrowie pszczół. Szybko wykryte problemy – brak matki, głód, choroby, zbyt mało miejsca – łatwo naprawić; zignorowane potrafią w kilka dni przerodzić się w kłopoty.

Sam przegląd zaczyna się od przygotowania: czyste narzędzia (podkurzacz, dłuto pasieczne, szczotka), odzież ochronna, notatnik. Podchodzimy do ula od tyłu lub boku i lekko odymiamy pszczoły – tyle, by się uspokoiły, nie by je „zadymić”. Zdejmujemy daszek, odkładamy powałkę, staramy się nie trzaskać elementami. Pierwszą wyjmujemy skrajną ramkę, żeby zrobić sobie miejsce, a potem po kolei oglądamy kolejne. Szukamy jajeczek, oceniamy równomierność czerwienia, kontrolujemy zapasy i przestrzeń. Jeśli brakuje miejsca – dokładamy korpus lub ramki; jeśli widać nastrojowe mateczniki – podejmujemy decyzję, czy je zostawić, czy usunąć. Zrywamy mostki wosku, wyrównujemy odstępy i odkładamy ramki w tej samej kolejności. Na koniec zamykamy ul i zapisujemy wnioski.

Higiena w pasiece to podstawa: pracujemy czystymi narzędziami i rękawicami, nie rozlewamy miodu (to prowokuje rabunki), a podejrzane ramki lub całe rodziny traktujemy jak „kwarantannę”. Po każdym ulu dezynfekfujemy sprzęt, a stare, sczerniałe plastry wymieniamy sukcesywnie na nowe. Cały przegląd powinien być sprawny i możliwie krótki: mniej dymu, mniej hałasu, mniej chłodzenia gniazda. Spokojny pszczelarz, czysty sprzęt i jasny plan to najprostsza recepta na bezstresowy przegląd i zdrowe, pracowite rodziny.

Przygotowanie rodziny pszczelej do zimy 12 września 2025

Przygotowanie rodziny pszczelej do zimowli zaczyna się od razu po ostatnim miodobraniu. W trakcie przygotowywania się do zimowli w gnieździe zostają „pszczoły zimowe” – długowieczne robotnice, które przeżyją od jesieni aż do wiosny (nawet 5–6 miesięcy, podczas gdy letnie żyją zwykle 4–6 tygodni). Zimą pszczoły nie „śpią”, tylko zbijają się w kłąb – zwartą kulę, której środek jest cieplejszy, a zewnętrzna warstwa tworzy żywą „kołderkę”. Kłąb powoli przesuwa się ku górze ramek, zużywając zapasy. Dlatego tak ważne jest, by nad kłębem były pełne plastry miodu lub pokarmu i by w ulu było sucho oraz cicho, z dobrą, ale nieprzewiewną wentylacją.

Ile pokarmu powinno się podać pszczołom w trakcie karmienia na zimę? W naszych warunkach przyjmuje się, że rodzina powinna wejść w zimę z 14–20 kg zapasów. Jeśli po miodobraniu brakuje miodu, podajemy syrop cukrowy w celu uzupełnienia zapasu: najczęściej gęsty, w proporcji cukier : woda - 2:1 lub 3:2. Podaje się go większymi porcjami, by pszczoły sprawnie przerobiły go na zimowy zapas: np. 2–5 litrów co 2–3 dni, aż do osiągnięcia wymaganej wagi zapasów. Dobrze zakończyć zasadnicze karmienie najpóźniej do połowy września, aby pszczoły zdążyły odparować wodę i zasklepić plastry. Na koniec można skontrolować ciężar ula, aby upewnić się że dana rodzina otrzymała odpowiednia ilość pokarmu i zwęzić wylotek, zakładając kratkę przeciw myszom.

Jesień, prócz przygotowania do zimowli, to także kluczowy moment leczenia pszczół na przykład przeciwko warrozy (Varroa destructor). Po ostatnim miodobraniu, gdy nie ma już nadstawek z miodem konsumpcyjnym, wykonuje się „uderzenie” przeciw roztoczom: paski kontaktowe z amitrazą, preparaty na bazie tymolu lub par kwasu mrówkowego. Celem jest odciążenie młodych, zimowych pszczół od pasożytów, które skracają ich życie i przenoszą wirusy. Drugi, bardzo skuteczny zabieg robi się późną jesienią, gdy w gnieździe nie ma czerwiu. Podaje się wtedy do ula kwas szczawiowy w formie zakraplania, lub odymia pszczoły amitrazą – opary docierają wtedy do wszystkich roztoczy na pszczołach.

Gniazdo do zimowli układamy ciasno, z dobrymi plastrami przy czerwiu (larwach). Stare, puste plastry wycofujemy z gniazda. Spokojne karmienie, terminowe leczenie i ciepłe, suche gniazdo to przepis na bezpieczną zimę i silny start na wiosnę.

Hodowla matek pszczelich 19 września 2025

Hodowla matek pszczelich to ważny element nowoczesnego pszczelarstwa, ponieważ od jakości matki zależy siła, zdrowie i produktywność całej rodziny pszczelej. Głównym celem hodowli jest uzyskanie matek o pożądanych cechach, takich jak wysoka wydajność miodowa, łagodność pszczół, odporność na choroby oraz dobre zimowanie. Dzięki selekcji pszczelarze mogą wpływać na rozwój pasieki i dostosowywać ją do lokalnych warunków.
Proces hodowli rozpoczyna się od wyboru rodzin pszczelich, które wyróżniają się najlepszymi cechami. Z takich rodzin pobiera się młode larwy pszczele i umieszcza w specjalnie przygotowanych miseczkach, czyli komórkach, w których rozwija się przyszła matka. Pszczoły karmicielki intensywnie odżywiają larwy mleczkiem pszczelim, co decyduje o ich przekształceniu w matki pszczele. Po około dwóch tygodniach matki wygryzają się z mateczników i mogą rozpocząć swoją rolę w rodzinie pszczelej.

Aby matka mogła zacząć składać jaja, musi zostać unasienniona. W naturalnych warunkach odbywa się to podczas lotów godowych – młoda matka wylatuje z ula i kopuluje w powietrzu z kilkunastoma trutniami, po czym wraca do ula i rozpoczyna czerwienie (składanie jaj). W pszczelarstwie stosuje się także unasiennianie kontrolowane. Może to być unasiennianie w izolowanych miejscach, na trutowiskach, gdzie znajdują się tylko wybrane trutnie, albo unasiennianie sztuczne (inseminacja), polegające na wprowadzeniu nasienia do narządów rozrodczych matki za pomocą specjalnego sprzętu. Dzięki temu pszczelarz ma pełną kontrolę nad pochodzeniem pszczół i cechami przyszłych pokoleń.

Hodowla matek pszczelich pozwala więc świadomie kształtować rozwój pasieki i podnosić jej efektywność, a jednocześnie jest fascynującym przykładem współpracy człowieka z naturą.

Budowa ula 26 września 2025

Ul to dom pszczół zbudowany tak, by dawać im bezpieczne schronienie i jednocześnie umożliwiać pszczelarzowi opiekę. W nowoczesnym ulu znajdziemy dennice (spód z wylotkiem) oraz szufladką, korpusy z ramkami, powałkę i daszek. W korpusach wiszą ramki – prostokątne „wieszaki” na plastry. Na środku gniazda matka składa jaja, a robotnice wychowują tam czerw; wyżej i po bokach czerwiu pszczoły układają zapasy miodu, a między czerwiem i miodem tworzy się często pierścieniowo pas z pierzgą (zmagazynowany pyłek). Dzięki temu układowi rodzina ma ciepło w centrum i jedzenie pod ręką.

Wyróżnia się kilka rodzajów uli. Najpopularniejsze to ule korpusowe (np. wielkopolski, langstroth, dadant), w których dokładamy całe „piętra”, z możliwością oddzielenia gniazda z czerwiem od miodni – sprawne i wygodne przy większej liczbie rodzin. Są też leżaki, długie ule, gdzie ramki ustawia się w jednym poziomie – lubiane w małych pasiekach. Spotyka się ule drewniane, poliuretanowe i styrodurowe; najważniejsze, by były ciepłe, suche i dobrze wentylowane. W części pasiek używa się uli na snozach, bez klasycznych ramek. W korpusie wiszą jedynie drewniane listwy, a pszczoły same budują pod nimi naturalne plastry. To prostsza, „bliższa naturze” konstrukcja, choć trudniejsza w transporcie i miodobraniu.

Droga do współczesnego ula zaczęła się w puszczach – od barci, czyli wydrążonych pni w żywych drzewach, potem od przenośnych kłód i słomianych kuszek. Przełom przyniósł XIX wiek. Ksiądz Jan Dzierżon, nazywany ojcem nowożytnego pszczelarstwa, który opisał m.in. partenogenezę i – co dla uli kluczowe – wprowadził ule z ruchomą zabudową na snozach. Dzięki odseparowaniu plastrów od ścian i zachowaniu właściwych odstępów można było bez niszczenia gniazda je przeglądać, leczyć i zbierać miód. Niedługo potem ule ramowe stały się standardem: ramka ma górną beleczkę (to też „snoza”), boki i dolną listewkę, a w niej mocuje się węzę, na której pszczoły równiutko odbudowują plastry. Z historią pszczelarstwa można zapoznać się w Muzeum im. Jana Dzierżona w Kluczborku.

Jak zatem „czytać” ramkę? W środku gniazda zobaczysz zwarty, ceglasty obszar zasklepionego czerwiu, niżej młodszy czerw i jajeczka, nad nim łuk jasnych zasklepów miodu – naturalny „daszek” spiżarni. Na skrajach zwykle dominuje miód. Ta logika układu działa w każdym typie ula: celem jest ciepło w centrum i zapasy wokół. A rola pszczelarza? Dbać o suchy, czysty domek, wygodną przestrzeń na czerw i miód oraz o zdrowie rodziny – z szacunkiem dla pszczelej architektury, którą natura dopracowywała przez wieki.

Rodzina pszczela 3 października 2025

Rodzina pszczela to małe miasto, które żyje jak jeden organizm. W sezonie tworzy ją zwykle 20–60 tysięcy pszczół, a centrum dowodzenia jest… zapach. Feromony matki pszczelej i „głosy” robotnic kierują pracą, dzięki czemu w ulu panuje porządek, stała temperatura 34–35°C nad czerwiem i pełna spiżarnia.

Rozwój każdego osobnika zaczyna się od jaja. Z jaj zapłodnionych powstają robotnice lub matka, z niezapłodnionych – trutnie. O tym, czy z larwy rozwinie się królowa czy robotnica, decyduje pokarm: larwy przyszłych matek są karmione wyłącznie mleczkiem pszczelim. Czas rozwoju jest różny: matka dojrzewa najszybciej (ok. 16 dni), robotnica – ok. 21 dni, truteń – ok. 24 dni.

Robotnice pracują „na etaty” zależne od wieku. Najpierw sprzątają komórki i ogrzewają czerw, potem zostają karmicielkami larw i matki. W połowie życia wytwarzają wosk, budują plastry, odbierają nektar, wentylują ul i pilnują wylotka. Na końcu – zwykle po 2–3 tygodniach od narodzin latem – stają się zbieraczkami: przynoszą nektar, pyłek, wodę i propolis.

Trutnie dojrzewają wolniej, a ich „kariery” kończą się gwałtownie po locie godowym. Choć nie pracują w ulu, pośrednio pomagają rodzinie – ich obecność wpływa na atmosferę feromonową i zachowania robotnic.

Jeśli spojrzeć na ul jak na serce, płuca i magazyn w jednym, łatwo zrozumieć, że powodzenie rodziny zależy od harmonii ról. Matka dba o ciągłość, robotnice o codzienność, trutnie o przyszłość – a wszystkie razem tworzą fascynujący, doskonale zorganizowany świat.

Produkty pszczele: MIÓD 10 października 2025

Produkty pszczele: MIÓD wytwarzany jest przez pszczoły z nektaru kwiatów - miody nektarowe lub ze spadzi
(słodka substancja wydalana przez mszyce, które żerują na liściach drzew) – miody spadziowe.

Pszczoły muszą zebrać nektar z kilku milionów kwiatów, aby wytworzyć 1 kg miodu.

Nektar i spadź zbierane przez pszczoły nazywamy pożytkiem. Robotnice przynoszą go do ula. Tam już pszczoły nielotne przenoszą kilkakrotnie podany nektar z języczka do wola miodowego, wzbogacając go przy tym o enzymy zawarte w ślinie pszczół. Tak przygotowany nektar złożony zostaje w komórkach plastra. Następnie odparowywana jest woda do zawartości ok. 17%-20%. Zapobiegnie to w późniejszym okresie fermentacji miodu.

Krystalizacja Dobry miód pszczeli wcześniej czy później krystalizuje, zjawisko to często niesłusznie nazywa się scukrzaniem. Krystalizacja przebiega w miodach wiosennych szybko, bo już w kilkanaście dni po miodobraniu. Dłużej nie krystalizują miody z większą zawartością fruktozy, jak np. miód akacjowy kilka miesięcy, a nawet do roku. Krystalizacja miodu nie zmienia jego wartości odżywczo-leczniczych, lecz tylko konsystencje. Miód krystalizując jaśnieje, a kryształy mogą być różnej wielkości od bardzo drobnych do średnicy kilku milimetrów.

Miód skrystalizowany (krupiec) można doprowadzić z powrotem do płynności (patoki) bez straty jego wartości, podgrzewając go na łaźni wodnej lub w komorze cieplnej w temperaturze nie większej jak 40°C. Będzie on jednak na powrót krystalizował, chociaż już dużo wolniej i nierówno. Czasami zdarzy się, że miód skrystalizowany ma białe smugi, nie jest to wada tylko uwięzione powietrze.

Przechowywanie Miód pszczeli jest higroskopijny, a więc bardzo łatwo wchłania wilgoć i również obce zapachy. Powinien więc być przechowywany w suchych, pozbawionych ostrych, przykrych zapachów pomieszczeniach i szczelnych naczyniach, najlepiej w szklanych słoikach.

Miód pszczeli nie powinien być również narażony na działanie promieni słonecznych. Polska Norma pozwala przechowywać miód maksymalnie 3 lata od roku miodobrania. Znane są jednak przypadki miodu, który przetrwał w amforach 2 000 lat bez większych zmian w składzie i wartości.

Właściwości Miód pszczeli jest jedną z najwartościowszych substancji odżywczych, jakich dostarcza nam natura. Właściwości bakteriobójcze i uodparniające miodu są znane już od bardzo dawna - dodawany do napojów i potraw wzmacnia organizm poprawiając naturalną odporność na choroby i infekcje. Zalecany jest szczególnie w stanach wyczerpania, osłabienia po operacjach, kuracjach antybiotykowych. Zwiększa ilość czerwonych krwinek, przyspiesza rekonwalescencję, usuwa zmęczenie.

Miód wielokwiatowy dzięki łatwo przyswajalnym cukrom prostym wspomaga mięsień sercowy. Pomocny przy chorobach wątroby i pęcherzyka żółciowego. Osobom uczulonym na pyłki pomaga znosić i uodparniać się na alergie. Ze względu na łagodny smak, miód wielokwiatowy poleca się podawać dzieciom przy leczeniu grypy, przeziębień, chorób dolnych dróg oddechowych, a także zapobiegawczo.

Miód akacjowy pomocny w leczeniu wrzodów żołądka, dwunastnicy, zapalenia błony śluzowej oraz stanów kurczowych jelita cienkiego i grubego. Zalecany przy leczeniu nadkwasoty żołądka, zaburzeń przewodu pokarmowego i układu trawiennego. W chorobie wrzodowej przyspiesza regenerację tkanki, odnowę błony śluzowej, usuwanie nadżerek i owrzodzeń. Łagodnie wycisza niepokój wewnętrzny, ułatwia zasypianie, wzmacnia znużony, wyczerpany organizm. Ze względu na dużą zawartość fruktozy może być stosowany przy niektórych rodzajach cukrzycy.

Miód lipowy działa antyseptycznie, przeciwskurczowo, napotnie, przeciwgorączkowo, wykrztuśnie, lekko nasennie i uspokajająco, obniża gorączkę. Pomaga w leczeniu grypy, przeziębienia, kaszlu, ostrych i przewlekłych chorobach przeziębieniowych, anginach, zapaleniach zatok obocznych nosa, dróg oddechowych. Zalecany jest przy chorobach dróg moczowych i nerwicach. Odznacza się wysoką aktywnością antybiotyczną.

Miód leśny (nektarowo-spadziowy) łączy w sobie właściwości miodów nektarowych ze zwiększoną aktywnością antybiotyczną miodów spadziowych. Powstaje on z nektaru roślin miododajnych i spadzi iglastej bądź liściastej. Działa bakteriobójczo, pomaga w leczeniu chorób skóry, podnosi odporność i kondycję organizmu. Zmniejsza szkodliwe działanie używek: kawy, herbaty, alkoholu. Ma zdolność blokowania ołowiu.

Miód malinowy działa napotnie, rozgrzewająco, antyseptycznie i przeciwgorączkowo. Stosuje się go w przeziębieniach, schorzeniach górnych dróg oddechowych, nieżycie żołądka, jelit, niedokrwistości oraz prewencyjnie przy miażdżycy. Wzmacnia układ odpornościowy i wspomaga pracę serca. Ze względu na doskonały smak i łagodność działania polecany jest szczególnie dzieciom.

Miód gryczany dzięki dużej zawartości rutyny, substancji oczyszczającej naczynia, polecany jest przy miażdżycy, chorobie wieńcowej i nadciśnieniu tętniczym. Sprzyja odbudowie komórek kostnych, wzmacnia układ odpornościowy. Przyspiesza gojenie ran i zrastanie kości. Stosowany jest w leczeniu i prewencji schorzeń układu krążenia powodowanych przede wszystkim występowaniem miażdżycy. Polecany w niedokrwistości wynikającej z niedoboru żelaza, wspomaga wątrobę dzięki właściwością odtruwającym. Polecany również przy zapaleniach nerek i opłucnej, stanach osłabienia pamięci, leczeniu jaskry, osłabionego wzroku i słuchu.

Miód spadziowy charakteryzuje go wysoka aktywność antybiotyczna i bakteriobójcza. Działa antyseptycznie, przeciwzapalnie i wykrztuśnie, wspomaga system odpornościowy człowieka. Polecany jest w schorzeniach dróg oddechowych, przewodu pokarmowego, serca, układu krążenia, układu nerwowego, przy zaburzeniach trawienia. Zalecany jest osobom pracującym dużo przy komputerze ze względu na właściwości oczyszczające organizm.

Miód nawłociowy nawłociowy ma charakterystyczny kwaśnosłodki smak. Odznacza się wysoką aktywnością antybiotyczną. Polecany jest przy dolegliwościach i schorzeniach dróg moczowych, pęcherza, prostaty, kamicy nerkowej i zapaleniu jelit. Pomocny przy leczeniu grypy, kataru, przeziębień i biegunek. Posiada dużo rutyny i kwertycyny, które poprawiają ukrwienie nerek i żył kończyn dolnych. Jest lubiany przez dzieci.

Miód wrzosowy należy do najlepszych miodów nektarowych. Zalecany jest przy chorobach dróg moczowych, prostaty, kamicy nerkowej oraz przy zapaleniu jelit i biegunkach. Zwiększa odporność organizmu i chroni przed rozwojem zakażeń.

Pyłek i pierzga – pszczele superfoods! 17 października 2025

PYŁEK. Na pyłek kwiatowy składają się męskie komórki rozrodcze roślin nasiennych, tworzące się w pręcikach kwiatowych. Barwa pyłku jest różna w zależności od gatunku roślin z jakich pochodzi: żółta w różnych odcieniach, szarobiała, pomarańczowa, czerwona, zielona, niebieska a nawet czarna. Pszczoła pyłek do ula przenosi na tylnych odnóżach. W gnieździe pszczoły ubijają pyłek w komórkach pszczelich mieszając go z miodem i pod wpływem fermentacji mlekowej powstaje kiszonka czyli pierzga.

Pyłek reguluje czynności jelit przy biegunce, stanach zapalnych, a także przy uporczywych obstrukcjach. Jest doskonałym lekiem pomocniczym przy anemii, gdyż wpływa dodatnio na skład krwi, zwiększając ilość hemoglobiny i erytrocytów. Zalecany jest również dla osób z nadciśnieniem, gdyż obniża ciśnienie krwi. Kuracja pyłkowa daje również pozytywne rezultaty w przypadku zagrożenia stanem zapalnym gruczołu krokowego – prostaty. Zalecany jest dla osób w podeszłym wieku i rekonwalescentów, gdyż niejako „odmładza”, przywraca siły fizyczne, umysłowe i psychiczne. Daje również dobre rezultaty w leczeniu wielu chorób nerwowych, gdyż kuracja pyłkowa normuje stan psychiczny organizmu – po tygodniu zanika nerwowość, irytacje, poprawia się samopoczucie i aktywność życiowa. Jest cennym środkiem przy leczeniu cukrzycy obniżając poziom cukru w moczu nawet do 1 g. Wpływa również wzmacniająco i upiększająco na cerę, dlatego zalecany jest w kosmetyce, do sporządzania maseczek pyłkowych.
Często u ludzi alergie pochodzą z pyłku roznoszonego przez wiatr, a nie z pyłku zebranego przez pszczoły, gdyż te dodając do pyłku nektar i ślinę niejako unieszkodliwiają alergeny. Pyłek może być ciężkostrawny więc osobom z delikatnym przewodem pokarmowym zaleca się spożywanie pierzgi.

Dawkowanie i sposób spożywania pyłku: Pyłek można spożywać stale w ilościach ok 1 łyżki stołowej dziennie (osoba dorosła). Przy kuracji pyłkowej ilość tą można zwiększyć do 2 łyżek stołowych dziennie. Szczególnie korzystne jest stosowanie mieszaniny pyłku z miodem, wówczas dawki pyłku można zwiększać. Wszelkie kuracje należy rozpoczynać od małych dawek i stopniowo dochodzić do zalecanej dawki. Pyłek można jeść bezpośrednio, z jogurtem, w sałatkach lub rozpuszczony w letniej wodzie z miodem. Można też posypać pyłkiem kanapkę z miodem.

PIERZGA. To produkt, który jest wytwarzany przez pszczoły. Jego cena jest wysoka, ze względu na ograniczoną dostępność, gdyż do pozyskania 1kg pierzgi należy zniszczyć co najmniej kilkanaście ramek stworzonych przez pszczoły.
Pierzga to pyłek kwiatowy zebrany przez pszczoły miodne, zmieszany z miodem i wydzieliną gruczołów ślinowych pszczół, złożony w komórkach plastra pszczelego, poddany fermentacji mlekowej w warunkach beztlenowych w środowisku gniazda pszczelego. Panująca w ulu wysoka temperatura i wilgoć, a także obecne tam mikroorganizmy przyczyniają się do biochemicznych przemian pyłku. Zachodzi fermentacja mlekowa zgromadzonego pyłku w wyniku, której powstaje pierzga. W trakcie fermentacji białka pyłku ulegają rozpadowi do peptydów i aminokwasów. Wzrasta zawartość cukrów prostych, powstaje także znaczna ilość kwasu mlekowego, dzięki któremu produkt zabezpieczony jest przed psuciem.

Wartość pierzgi do celów spożywczych, profilaktycznych i leczniczych jest znacznie wyższa niż pyłku ze względu na bogatszy skład, proces konserwacji oraz łatwą przyswajalność. Dzięki swoim właściwościom, pierzga działa odtruwająco na wątrobę. Dodatkowo wzmacnia i regeneruje organizm, a także poprawia funkcjonowanie układu pokarmowego. Uszczelnia naczynia krwionośne oraz zmniejsza ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego krwi.
Pierzga posiada właściwości odżywcze, antybakteryjne, odtruwające. Zalecana jest przy chorobach jelit, anemii, nadciśnieniu, braku apetytu, stanach zmęczenia, wyczerpania. Pierzga polecana jest ludziom starszym, z chorobami skóry, zwłaszcza łuszczycą, a także u mężczyzn z przerostem gruczołu krokowego. Stosowana jest w dolegliwościach trawiennych. Bardzo pomocna w zwalczaniu problemów z wątrobą, woreczkiem żółciowym, jelitami, żołądkiem. Odnotowano dobre rezultaty przy ostrym i przewlekłym zapaleniu wątroby oraz marskości

Dawkowanie i sposób spożywania pierzgi: By poprawić odporność organizmu można zażywać ją w dawce 1 łyżki dziennie bezpośrednio lub jako dodatek do jogurtów czy letniej herbaty. Warto wiedzieć, iż nie da się przedawkować pierzgi, jednak ze względu na jej wysoką cenę oraz trudną dostępność, najlepiej zażywać ją we wskazanych dawkach.

Sekrety ula: trzy najcenniejsze skarby pszczół 24 października 2025

MLECZKO PSZCZELE to wydzielina z gruczołów gardzielowych młodych pszczół robotnic, która służy do karmienia larw pszczół i trutni przez pierwsze 3 dni życia. Wyjątkowe właściwości mleczka potwierdzają obserwacje pszczół. Larwa karmiona wyłącznie mleczkiem pszczelim przeobraża się w matkę pszczelą, która żyje nawet 40 razy dłużej niż inne pszczoły żywiące się przede wszystkim nektarem z kwiatów.
Mleczko pszczele jest bogatym źródłem substancji odżywczych niezbędnych dla zachowania prawidłowego funkcjonowania organizmu i dostarcza do naszego organizmu nawet 150 substancji aktywnych.
Jego stosowanie zaleca się osobom chcącym zwiększyć swą sprawność fizyczną i intelektualną, wzmocnić odporność organizmu. Co więcej, mleczko pszczele jest również uznawane za substancję opóźniającą starzenie się, pozwalającą na zachowanie witalności, a nawet wydłużającą życie.
Dawkowanie mleczka pszczelego jest uzależnione przede wszystkim od wieku osoby, która będzie je spożywać. W przypadku osób dorosłych zalecana dzienna dawka wynosi 0,5-1 g czystego mleczka pszczelego, a u dzieci – połowę tej dawki.

WOSK PSZCZELI to wydzielina gruczołów woskowych pszczół służąca im do budowania plastrów w ulu. Gruczoły woskowe pszczół znajdują się na spodniej części odwłoka pszczoły robotnicy. Produkcja wosku zależy od jej wieku. Największa jest w trzecim tygodniu życia pszczoły. W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy 62-72 °C (w zależności od składu). Ciemniejsze zabarwienie wosku plastra spowodowane jest domieszką kitu pszczelego oraz zanieczyszczeniami. W miarę upływu czasu wosk w plastrze zmienia barwę na ciemnożółtą a nawet ciemnobrązową.

Wosk pszczeli stosuje się zewnętrznie przede wszystkim w formie maści i kremów. Wosk pszczeli to doskonały wybór na wiele schorzeń skóry. Mieszanka miodu, wosku pszczelego i oliwy z oliwek jest przydatna w leczeniu pieluszkowego zapalenia skóry, łuszczycy i egzemy. Wosk pszczeli to niesamowity sposób na nawilżenie skóry i jest powszechnie stosowany w produktach do pielęgnacji skóry i kosmetykach. Może pomóc chronić i naprawiać szorstką, suchą lub spierzchniętą skórę, ponieważ ma zdolność zatrzymywania wilgoci. Wosk pszczeli pomaga w normalizacji funkcji wątroby i poprawie objawów stłuszczenia wątroby. Jako lek, wosk pszczeli został przebadany pod kątem łagodzenia bólu i stanów zapalnych oraz ma łagodne działanie przeciwobrzękowe. Wosk pszczeli to jeden z najbardziej znanych domowych środków na trądzik. Ma silne właściwości antyseptyczne, lecznicze i przeciwzapalne, dzięki czemu jest skuteczny w leczeniu trądziku, w szczególności dlatego, że zawiera witaminę A. Naturalne substancje nawilżające zawarte w wosku pszczelim sprawiają, że jest to idealny balsam do ust.

Zapalając świecę z wosku pszczelego, osoby cierpiące na astmę, alergie i problemy z zatokami mogą zauważyć znaczną poprawę objawów. Ich oddech staje się łatwiejszy, a ich sen może być mniej zakłócony po zapaleniu świecy woskowej w sypialni na kilka godzin przed snem. Spalanie wosku pszczelego produkuje dużą ilość jonów ujemnych. Jony ujemne są w przyrodzie odkurzaczami. Oczyszczają powietrze z kurzu, pleśni, wirusów, bakterii i innych zanieczyszczeń odpowiedzialnych za wiele przypadków nadwrażliwości chemicznej. Aby palenie świec miało efekt oczyszczający, muszą one być wykonane w 100 procentach z wosku pszczelego. Świece z wosku pszczelego działają również dobrze jako środki łagodzące stres.

PROPOLIS (KIT PSZCZELI) to żywiczna „zaprawa”, którą pszczoły zbierają z pąków i ran roślin, mieszają z woskiem i enzymami, a potem uszczelniają nią ul: zalepiają szpary, „polerują” ścianki i tworzą barierę przed chłodem, wilgocią i drobnoustrojami. Najczęściej ma skład: ok. 50% żywic (polifenole, kwasy fenolowe), 30% wosków, 10% olejków eterycznych oraz drobne ilości pyłku i innych związków – przy czym proporcje zmieniają się zależnie od roślin w okolicy (w Europie dominuje tzw. typ topolowy). To właśnie różnorodność źródeł roślinnych sprawia, że propolis potrafi się różnić kolorem, zapachem i działaniem.
Pszczelarz pozyskuje propolis, delikatnie zeskrobując go z elementów ula lub stosując siatki-propolisowniki – plon jest raczej skromny, dlatego surowiec bywa droższy i sezonowy. W ulu kit działa jak naturalny filtr antybakteryjny i uszczelniacz, który poprawia mikroklimat gniazda.
Propolis występuje jako nalewki alkoholowe (najczęściej 10–20%), spraye do gardła, maści, tabletki. Osoby uczulone na produkty pszczele lub topolę powinny zachować szczególną ostrożność; u wrażliwych możliwe są reakcje alergiczne (także kontaktowe). U alergików na pyłki ryzyko nadwrażliwości na produkty pszczele (w tym propolis) jest wyższe.

Skąd pszczoły biorą miód? Tajemnice pożytków pszczelich 31 października 2025

Pożytek to pokarm pszczół: kwiaty roślin dostarczają nektaru i pyłku, a mszyce spadzi. Dla prawidłowego rozwoju rodziny pszczelej niezbędne jest zapewnienie pszczołom dostępu do pyłku i nektaru przez cały sezon od wczesnej wiosny do późnej jesieni. Dlatego w ekosystemie istotna jest różnorodność roślin, które kwitną w różnym czasie. Im mniej trawników, a więcej łąk kwietnych, na których rosną łąkowe „chwasty” tym lepiej dla owadów i ich kondycji zdrowotnej.

W Polsce pożytki układają się w trzy główne fale. Wczesną wiosną startują pożytki rozwojowe – leszczyna, wierzby, klony, mniszek i sady (jabłoń, wiśnia). Dają rodzinom energię do rozbudowy, ale rzadko nadwyżki na miód towarowy. Późną wiosną i wczesnym latem przychodzi czas pożytków głównych: rzepak, akacja (robinia), lipa, malina leśna i plantacyjna. Latem i wczesną jesienią „domykają sezon” gryka, facelia, koniczyny, słonecznik, nawłoć oraz – w sprzyjających latach – spadź z iglaków (jodła, świerk, sosna). Najpóźniejszy i najbardziej kapryśny jest wrzos, który kwitnie na ubogich, piaszczystych wrzosowiskach.

Najpopularniejsze pożytki w polskich pasiekach to rzepak i lipa – są dość pewne, szeroko dostępne i dają duże zbiory. Miód rzepakowy jest bardzo jasny, szybko krystalizuje i zwykle bywa najtańszy, bo powstaje go dużo. Lipa to klasyk o wyrazistym aromacie; jej cena jest zwykle średnia do wyższej, zależna od pogody w czasie kwitnienia. Akacja (robinia) daje miód długo płynny i delikatny – ale kwitnie nierówno i bywa wrażliwa na przymrozki, dlatego miód akacjowy jest droższy i bywa trudno dostępny. Malina to miód jasny, lubiany, z reguły w średniej–wyższej półce cenowej. Gryka ma charakterystyczny, ciemny smak – nie każdemu odpowiada, ale bywa ceniona i wyceniana wyżej, zwłaszcza gdy areał gryki w okolicy jest niewielki. Spadź iglasta i wrzos to „królowie” cen: pojawiają się nieregularnie, zbiory są trudne, a popyt wysoki, dlatego ceny są zwykle najwyższe.

Jeśli myślisz o dosiewaniu pożytków wokół pasieki, najmniej wymagające są facelia błękitna (szybko rośnie, długo kwitnie), nostrzyk, koniczyna biała i czerwona; dobrze znoszą słabsze gleby i ograniczony nakład pracy. Gryka też nie jest kapryśna, choć wymaga stanowisk słonecznych i bywa plonowo „rytmiczna”. Z drzew świetne są lipy i klony – to inwestycja na lata. Warto natomiast unikać sadzenia obcych, ekspansywnych gatunków (np. niektóre nawłocie) – choć są miododajne, mogą wypierać rodzime rośliny.

Na ceny miodu wpływają trzy rzeczy: skala występowania pożytku (im powszechniejszy, tym zwykle taniej), przewidywalność kwitnienia (ryzyko pogodowe podnosi cenę) oraz pora sezonu (późne, rzadkie pożytki – wrzos, spadź – są droższe). Dlatego na półce najczęściej zobaczysz miody wielokwiatowe i rzepakowe, które są najtańsze. Miody lipowe, malinowe i akacjowe to średnia półka cenowa, a najdroższe są miody spadziowe i wrzosowe. Ostatecznie jednak każdy słoik to zapis pogody i krajobrazu danego roku – i to właśnie czyni polskie miody tak różnorodnymi.

Masz pytania?

TWÓRCZA PRZESTRZEŃ
Dialog Sztuki, Rzemiosła i Pokoleń

Krótki opis i założenia

Twórca z regionu online

Wojtek Kaczmarczyk - Tworzenie filmów o sztuce lokalnej na Youtube!

Dawid Jurczyk - Jak budować profil twórczy?

Kasia Depa - Jak pokazać swoje rękodzieło na Instagramie i TikToku?

Zbigniew Chudy - Tworzenie własnych galerii cyfrowych

Uroczyste wręczenie nagród dla laureatów konkursu

Warsztaty międzypokoleniowe

Malowanie ceramiki wzorem opolskim w Maciejowie

Toczenie na kole garncarskim w Maciejowie

Wyplatanie koszyczków z pałki wodnej w Byczynie

Wyplatanie koszyczków z pałki wodnej w Maciejowie

Tworzenie wianków adwentowych w Maciejowie

Szydełkowanie w Bogacicy

Tworzenie wianków adwentowych w Pokoju

Warsztaty tkackie w Oleśnie

Konstruowanie witraży w Lasowicach Wielkich

W pracowni pszczelarza

Wirtualne Muzeum Zawodów Ginących

Złotnik

Kowal

Zegarmistrz

Lutnik

Florysta

Ceramik

Zdobnik Porcelany

Zdun

Krawiec

Szewc

Aktualności

DOLINA STOBRAWY

KONTAKT

ZAPISZ SIĘ